غذای سگ فنجونی: معرفی، مقدار مصرف و دستور غذای خانگی
سگهای فنجونی یا همان سگهای خیلی کوچک جیبی (Teacup / Toy / Pocket dogs) چهرهی بانمک، وزن بسیار کم و سایز مینیاتوری دارند. اما درست به همین دلیل، تغذیهی آنها هم با سگهای معمولی متفاوت است. معدهی کوچک، سوختوساز بالا و حساسیت بیشتر باعث میشود که کیفیت غذا برای این سگها مهمتر از هر چیز دیگری باشد.
در این مقاله، تمام نکاتی که باید دربارهی غذای سگ فنجونی بدانید، از اصول تغذیه تا روش درست غذادادن و انتخاب بهترین غذا را مرحلهبهمرحله توضیح میدهیم.
سگ فنجونی یا سگ جیبی چیست؟
سگ فنجونی کوچکترین سگهای خانگی هستند و معمولاً وزن آنها زیر ۲ کیلوگرم است. استخوانبندی ظریف و جثه ریز دارند و نژادهایی مانند پامرانیان، مالتیز، شیتزو، چیهواهوا و پوودل نسخه فنجونی دارند.
اصطلاح «فنجونی» نژاد رسمی نیست و برای سگهایی استفاده میشود که حتی از نژادهای عروسکی هم کوچکترند. قد این سگها معمولاً کمتر از ۲۰–۲۵ سانتیمتر است و با نامهای دیگر مانند سگ جیبی، میکرو یا تیکاپ نیز شناخته میشوند.
ویژگیهای اصلی و نیازهای تغذیهای آنها:
- معده کوچک: نیاز به وعدههای کوچک متعدد در طول روز دارند.
- سوختوساز بالا: غذای پرکالری اما کمحجم برای تأمین انرژی لازم است.
- حساسیت به کمبود مواد مغذی: کوچکترین خطای تغذیهای میتواند سریع اثر بگذارد.
به دلیل جثه ریز و حساسیتهای گوارشی، استخوانی و متابولیک، تغذیه دقیق و مراقبت ویژه برای آنها ضروری است.
مواد غذایی مناسب برای سگهای فنجانی
الف) مواد غذایی طبیعی
- پروتئین: مرغ، بوقلمون، گوشت قرمز کمچرب، ماهی
- کربوهیدرات: برنج قهوهای، سیبزمینی شیرین، جو دوسر
- سبزیجات: هویج، اسفناج، کدو حلوایی، بروکلی
- میوهها: سیب بدون هسته، هندوانه، بلوبری
ب) غذاهای صنعتی توصیهشده
اگرچه غذاهای طبیعی انتخابی ایدهآل هستند، اما غذاهای صنعتی باکیفیت نیز میتوانند بخش مهمی از رژیم غذایی سگهای فنجانی را تشکیل دهند. این محصولات با فرمولاسیونی دقیق طراحی شدهاند و تعادلی از پروتئین، چربی، کربوهیدرات و ویتامینها را فراهم میکنند.
غذای خشک: برندهایی مانند رویال کنین محصولات ویژه سگهای کوچک تولید میکنند که اندازه دانهها و ترکیبات غذای سگ رویال کنین مناسب این نژاد است و به سلامت دهان و هضم آسان کمک میکند.
کنسروها: با ترکیباتی مانند گوشت، سبزیجات و سسهای غنیشده طراحی شدهاند و یک وعده خوشمزه و مقوی بهشمار میروند.
مزایا: آمادهسازی سریع، کیفیت کنترلشده و امکان استفاده بهعنوان جایگزین یا مکمل غذای طبیعی.
- رویال کنین (Royal Canin) – مدل X-Small:
این برند فرانسوی تخصصیترین غذا را دارد. مدل X-Small Adult (برای زیر ۴ کیلوگرم) ریزترین دانه موجود در بازار را دارد که دقیقاً برای فکهای میلیمتری سگهای جیبی طراحی شده. همچنین مدل Mini Exigent برای سگهای بدغذا عالی است.
توجه: این محصولات قیمت بالایی دارد و باید مراقب نمونههای تقلبی باشید.
ج) مکملها
گاهی سگهای فنجانی برای تقویت سیستم ایمنی، سلامت استخوانها یا رفع کمبودهای تغذیهای به مکمل نیاز دارند.
اسیدهای چرب امگا ۳ و ۶: مناسب برای سلامت پوست و مو، بهویژه در موارد ریزش یا حساسیت پوستی.
کلسیم و ویتامین D: ضروری برای استحکام استخوانها و رشد بهتر.
مولتیویتامینها: کمککننده در تأمین ویتامینهای ضروری، بهخصوص زمانی که تنوع غذایی کافی نباشد.
مکملهای گوارشی (پروبیوتیک): مؤثر در بهبود عملکرد دستگاه گوارش و جلوگیری از نفخ و اسهال.
چند نمونه غذای خانگی برای سگ جیبی
اگر اصولی تهیه شود بسیار مغذی است
کنترل مواد اولیه دست شماست
باید دقیق متعادل شود
نیازمند آشنایی با ویتامینهاست
ممکن است باعث کمبودهای مهم شود
در ادامه چند نمونه غذای خانگی سالم و مناسب برای سگهای جیبی یا نژادهای فنجونی همراه با طرز تهیه مرحلهبهمرحله آورده شده است.
تمام دستورات ساده، سریع و قابلهضم هستند و برای سیستم گوارشی سگهای کوچک مناسباند.
۱. خوراک مرغ و برنج مخصوص سگهای جیبی
مواد لازم
- سینه مرغ بدون استخوان: ۱۰۰ گرم
- برنج سفید یا قهوهای: ۲ قاشق غذاخوری
- هویج ریز خرد شده: ۱ قاشق غذاخوری
- کمی سیبزمینی ریز خرد شده: ۱ قاشق غذاخوری
- آب: ۱ لیوان
طرز تهیه
- مرغ را به قطعات بسیار ریز خرد کنید.
- برنج را با آب روی حرارت قرار دهید.
- پس از ۱۰ دقیقه، هویج و سیبزمینی را اضافه کنید.
- در نهایت مرغ خرد شده را بیفزایید.
- اجازه دهید همه مواد ۳۰ دقیقه روی حرارت ملایم بپزند.
وقتی غذا کاملاً نرم شد، آن را کمی له کنید تا برای سگ کوچک قابلجویدن باشد.
بگذارید کاملاً سرد شود و سپس سرو کنید.
نکته: نمک، ادویه یا پیاز اضافه نکنید (به سگ آسیب میزند).
۲. خوراک ماهی سالمون و سبزیجات (مقوی و کمحساسیت)
مواد لازم
- سالمون پخته یا بخارپز: ۵۰–۷۰ گرم
- کدو سبز ریز رنده شده: ۱ قاشق غذاخوری
- هویج پخته لهشده: ۱ قاشق غذاخوری
- کمی بلغور یا جوپرک: ۱ قاشق غذاخوری
طرز تهیه
- سالمون را بخارپز یا آبپز کنید و پوست و استخوانها را کاملاً جدا کنید.
- جوپرک یا بلغور را با کمی آب ۱۰ دقیقه بپزید تا نرم شود.
- سبزیجات رنده شده را اضافه کنید.
- سالمون خرد یا له شده را مخلوط کنید.
- بگذارید سرد شود.
این غذا سرشار از امگا۳ است و برای پوست و موی سگهای کوچک عالی است.
۳. غذای خانگی گوشت چرخکرده + سبزیجات
مواد لازم
- گوشت چرخکرده کمچرب: ۵۰ گرم
- هویج: ۱ قاشق غذاخوری
- نخودفرنگی: ۱ قاشق غذاخوری
- کمی کدو: ۱ قاشق غذاخوری
- جوپرک: ۱ قاشق غذاخوری
طرز تهیه
- گوشت را بدون روغن در تابه با کمی آب بپزید تا قهوهای شود.
- سبزیجات را خیلی ریز خرد یا رنده کنید.
- جوپرک یا بلغور را بپزید.
- همه مواد را با هم مخلوط کرده و ۵ دقیقه روی حرارت ملایم قرار دهید.
اجازه دهید خوب نرم و قابلجویدن شود.
۴. املت تخممرغ مخصوص سگ کوچک (غذای سبک و سریع)
مواد لازم
- ۱ عدد تخممرغ
- ۱ قاشق غذاخوری کدو یا هویج رندهشده
- ۱ قاشق غذاخوری مرغ یا گوشت پخته خردشده (اختیاری)
طرز تهیه
- تخممرغ را در یک ظرف بشکنید و با چنگال مخلوط کنید.
- مواد دیگر را اضافه کنید.
- بدون روغن در تابه نچسب روی حرارت خیلی ملایم بپزید.
- بعد از پخت، آن را قطعهقطعه کرده و بگذارید سرد شود.
- مناسب زمانی که سگ اشتها ندارد یا نیاز به غذای خیلی سبک دارد.
۵. سوپ مقوی سیبزمینی + مرغ
مواد لازم
- مرغ: ۵۰–۷۰ گرم
- سیبزمینی: نصف عدد
- هویج: کمی
- آب: یک لیوان
طرز تهیه
- مرغ را ریزریز کنید.
- سیبزمینی و هویج را نگینی کنید.
- همه مواد را در آب ریخته و ۳۰–۴۰ دقیقه بجوشانید.
- در پایان کمی آن را له کنید تا به «سوپ غلیظ» تبدیل شود.
این غذا برای سگهای بسیار کوچک که جویدن برایشان سخت است فوقالعاده است.
توصیه:
اگر تجربه ندارید، غذاهای آماده مخصوص Small Breed انتخاب بهتری هستند.
نیازهای تغذیهای سگهای فنجانی
۱. متابولیسم بالا و نیاز انرژی بیشتر
این سگها سریع انرژی مصرف میکنند و باید غذاهایی با چگالی انرژی بالا دریافت کنند.
۲. پروتئین کافی
پروتئین برای رشد عضلات، ترمیم بدن و تأمین انرژی ضروری است. منابع باکیفیت شامل مرغ، بوقلمون، ماهی و گوشت کمچرب هستند.
۳. چربیهای سالم
اسیدهای چرب امگا ۳ و ۶ نقش مهمی در سلامت پوست و مو دارند و باید در رژیم غذایی گنجانده شوند.
۴. کربوهیدراتهای پیچیده
غذاهایی مانند برنج قهوهای و سیبزمینی شیرین انرژی پایدار و قابلهضم فراهم میکنند.
۵. فیبر کافی
فیبر باعث بهبود گوارش و جلوگیری از یبوست میشود.
نمونه برنامهی غذایی روزانه برای یک سگ فنجونی بالغ (۲ کیلو وزن)
صبحانه
۲۵ گرم غذای خشک Small Breed + ۱ قاشق چایخوری غذای مرطوب برای خوشخوراک شدن
ناهار
۱۵ گرم غذای خشک یا نصف یک بسته غذای مرطوب
شام
۲۰ گرم غذای خشک + چند تکه کوچک تشویقی سالم مثل مرغ پخته بدون ادویه
نکات:
- اگر سگ خیلی فعال است، مقدار را کمی افزایش دهید.
- اگر کمتحرک است یا عقیم شده، مقدار غذا را ۱۰–۲۰٪ کاهش دهید.
سگ های فنجانی به علت جثه ریز به عنوان یکی از بهترین سگ های آپارتمانی شناخته شده که میتوانید نگهداری کنید.
تغذیه توله سگ فنجونی (پاپی) با سگ بالغ چه تفاوتی دارد؟
نیازهای غذایی سگ شما در طول عمرش تغییر میکند. اشتباه رایج این است که غذای تولگی را تا آخر عمر به سگ میدهیم یا برعکس.
توله سگ فنجونی (تا ۶ یا ۱۰ ماهگی)
- باید غذای مخصوص Puppy Small Breed بخورد.
- پروتئین و چربی بیشتری نیاز دارد.
- تعداد وعدهها بیشتر است (۳ تا ۵ وعده کوچک).
- استخوانبندی این سگها ظریف است، پس مواد معدنی کافی ضروری است.
در غذای سگ رویال کنین پاپی توجه خاص به این نکات تغذیه ای برای سگ های جیبی شده است.
سگ بالغ فنجونی
- به غذای Small Breed Adult نیاز دارد.
- میزان کالری باید کنترل شود تا دچار چاقی نشود.
- وعدهها معمولاً ۲ – ۳ بار در روز است.
- باید از غذاهایی با قابلیت هضم بالا استفاده شود.
توجه: تغییر غذا از Puppy به Adult باید تدریجی و در ۷ تا ۱۰ روز انجام شود.
چطور بهترین غذای سگ فنجونی را انتخاب کنیم؟
برای انتخاب غذای مناسب سگ جیبی ، فقط به «برند» توجه نکنید. بلکه موارد زیر را چک کنید:
1- بررسی ترکیبات (Ingredients)
لیست مواد تشکیلدهنده به ترتیب وزن نوشته میشود.
- مورد اول: باید گوشت واقعی باشد (مثل مرغ، بره، ماهی) Chicken / Turkey / Beef / Salmon. از غذاهایی که اول لیستشان “ذرت” یا “گندم” است دوری کنید. اگر در ابتدا «ذرت» یا «آرد گندم» نوشته شده باشد، کیفیت غذا پایین است.
- سایز دانه: روی بسته باید نوشته شده باشد “Small Breed” یا “X-Small”.
- میزان چربی و پروتئین مناسب: برای سگهای کوچک جیبی:
- پروتئین حدود ۲۲ تا ۳۰ درصد
- چربی حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد
- افزودنیها: از غذاهایی با رنگهای مصنوعی و نگهدارندههای شیمیایی پرهیز کنید. سگهای فنجونی معدههای حساسی دارند.
2- روی بسته Complete & Balanced نوشته شده باشد:
روی بستهبندی باید عبارت “کامل و متعادل” (Complete and Balanced) درج شده باشد. این یعنی غذا تمام نیازهای ویتامینی و معدنی سگ را تامین میکند و نیازی به مکمل ندارید.
اگر سگ شما تمام روز در کیف بغلی شماست و فعالیت کمی دارد، غذایی با کالری کمتر انتخاب کنید. اگر مدام در حال دویدن در خانه است، به غذای پرانرژیتری نیاز دارد.
روش صحیح غذادادن؛ چند بار در روز و چقدر؟
سگهای فنجونی انرژی را سریع مصرف میکنند و اگر دیر غذا بخورند ممکن است دچار افت قند خون شوند. بنابراین:
- توله سگ فنجونی: ۳ تا ۵ وعدهی کوچک در طول روز
- سگ بالغ فنجونی: ۲ تا ۳ وعده در روز + در صورت نیاز میانوعدهی کمحجم
چطور مقدار غذا را بفهمیم؟
به جدول پشت بسته نگاه کنید.
اگر وزن سگتان ۱ تا ۳ کیلوست، معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ گرم در روز کافی است (بسته به برند و سن).
نکات مهم:
- همیشه آب تازه در دسترس باشد.
- هنگام تغییر غذا، ۷ تا ۱۰ روز زمان بدهید.
- اگر سگتان بدغذاست، میتوانید غذای خشک را با کمی غذای مرطوب مخلوط کنید.
خطرات تغذیه نامناسب
سه خطر بزرگ سگهای فنجونی را تهدید میکند که مستقیماً به غذا ربط دارند:
هشدار جدی: هیپوگلیسمی (افت قند خون) این کابوس سگهای فنجونی است. اگر سگ شما وعدهای را جا انداخت و دیدید میلرزد، تلوتلو میخورد یا بیحال شده، سریعاً مقداری عسل یا آب قند به لثههایش بمالید و سریعاً به دامپزشک مراجعه کنید.
خطر چاقی: چاقی مادر تمام بیماریهاست. اضافه وزن در سگ فنجونی فشار وحشتناکی به زانوها و کمر ظریف او وارد میکند. دندههای سگ باید با لمس دست حس شوند؛ اگر نمیشوند، سگ شما چاق است.
مشکلات دندان: فک کوچک یعنی دندانهای فشرده. غذا بین دندانها گیر کرده و باعث عفونت لثه میشود. غذای خشک باکیفیت به کاهش جرم دندان کمک میکند، اما مسواک زدن هم ضروری است.
چکلیست سریع خرید غذای سگ فنجونی
اگر هنگام خرید نمیدانید کدام غذا مناسب است، این چکلیست را همیشه همراه داشته باشید:
✔ مخصوص Small یا Toy Breed باشد
✔ پروتئین حیوانی در ابتدای ترکیبات
✔ روی بسته عبارت Complete & Balanced نوشته شده باشد
✔ سایز دان بسیار کوچک باشد
✔ درصد چربی و پروتئین مناسب باشد
✔ برند معتبر باشد
✔ سگ شما آن را بهخوبی هضم کند
✔ بو، رنگ یا افزودنیهای غیرضروری نداشته باشد
بهترین غذای سگ جیبی همان است که مناسب بدن سگ شما باشد
غذای سگ فنجونی باید با دقت و حساسیت بیشتری انتخاب شود، چون بدن کوچک و حساس آنها نمیتواند اشتباهات تغذیهای را تحمل کند.
اگر غذایی انتخاب کنید که:
- پروتئین و چربی کافی داشته باشد
- کیفیت بالایی داشته باشد
- مخصوص سگهای کوچک باشد
- بهراحتی هضم شود
- مقدار و تعداد وعدهها درست تنظیم شود
سگ فنجونیتان همیشه شاد، سرحال، سالم و پرانرژی خواهد بود.
